Graden en minuten optellen en aftrekken
In de navigatie schrijf je hoeken in graden en decimale minuten, bijvoorbeeld 34°27,5′. Een graad heeft 60 minuten, dus je rekent zoals met uren en minuten:
- Optellen met overdracht: 34°27,5′ + 12°45,8′: de minuten zijn samen 73,3′, dus 1° en 13,3′; uitkomst 47°13,3′.
- Aftrekken met lenen: 47°05,2′ − 12°48,7′: 5,2′ is kleiner dan 48,7′, dus leen je 1° (60′): 65,2′ − 48,7′ = 16,5′ en 46° − 12° = 34°. Uitkomst 34°16,5′.
- Over 360°: kies voor uurhoeken (GHA, LHA) het resultaat 0–360°. LHA = GHA 352°15,3′ + lengte 15°30,0′ E = 367°45,3′, dus 7°45,3′.
Hoeken als decimale graden in een gewone rekenmachine typen (34,275 in plaats van 34°27,5′) is de meest gemaakte fout bij examens astronomische navigatie.
Sextanthoogte herleiden: van Hs naar Ho
- Indexfout: buiten de boog optellen, op de boog aftrekken.
- Kimduiking: trek 1,76′ × √(ooghoogte in meters) af.
- Dat geeft de schijnbare hoogte Ha.
- Straalbuiging (altijd aftrekken), halve middellijn (+ onderrand, − bovenrand) en parallax (belangrijk bij de maan) geven de waargenomen hoogte Ho.
Voorbeeld: zon, onderrand
Hs 34°27,5′, indexfout 2,0′ op de boog, ooghoogte 3 m, halve middellijn 16,1′: Hs − 2,0′ − kimduiking 3,0′ = Ha 34°22,5′; − straalbuiging 1,5′ + SD 16,1′ + parallax 0,1′ = Ho 34°37,2′.
De straalbuiging wordt berekend met de formule van de Nautical Almanac voor standaardomstandigheden (10 °C, 1010 hPa); de waarden komen tot op ongeveer 0,1′ overeen met de tafels.
Boog en tijd
De aarde draait 360° in 24 uur: 15° lengte is 1 uur, 1° is 4 minuten en 1′ is 4 tijdseconden.
Veelgestelde vragen
Hoe tel ik graden en minuten op?
Tel graden en minuten apart op; vanaf 60 minuten trek je 60 af en tel je 1° bij: 20°40′ + 10°35′ = 30°75′ = 31°15′.
Hoe trek ik graden en minuten af?
Zijn de af te trekken minuten groter, leen dan 1° als 60′: 30°10′ − 12°25′ = 29°70′ − 12°25′ = 17°45′.
Wordt een indexfout op de boog opgeteld of afgetrokken?
Afgetrokken: de sextant leest te hoog. Een indexfout buiten de boog tel je op.
Hoe bereken je de kimduiking?
Ongeveer 1,76′ × √(ooghoogte in meters): 3,0′ bij 3 m, 5,6′ bij 10 m.
Hoe reken ik decimale graden om naar graden en minuten?
Vermenigvuldig het decimale deel met 60: 34,275° = 34° + 0,275 × 60′ = 34°16,5′.
Om te oefenen en je berekening te controleren. Navigeer altijd met de officiële almanakgegevens.